Byliśmy w Sejmie debatować nad problemami młodych na rynku pracy!

Wydarzenie organizowane przez Sejm Rzeczypospolitej we współpracy z Państwową Inspekcją Pracy było okazją do przyjrzenia się sytuacji osób dopiero co wchodzących na obecny rynek pracy oraz przedstawienia ekspertom postulatów młodych dorosłych w jego poszczególnych obszarach. Dyskusja odbyła się w ramach 3 paneli dotyczących kolejno sztucznej inteligencji, dobrostanu psychicznego oraz prawa pracy.

Spotkanie, które odbyło się w reprezentacyjnej Sali Kolumnowej, zgromadziło przedstawicieli wielu organizacji młodzieżowych, m.in. Parlamentarnej Rady Młodzieżowej, Związku Harcerstwa Polskiego czy Parlamentu Studentów RP. Nie zabrakło również reprezentantów instytucji rynku pracy oraz organizacji gospodarczych – np. Ochotniczych Hufców Pracy i Związku Rzemiosła Polskiego.

Wystąpienia przedstawicieli polskich władz

W imieniu Włodzimierza Czarzastego jako pierwszy głos zabrała doradczyni Marszałka Wiktoria Grelewicz. W liście skierowanym do uczestników wyraził on swoją radość z faktu, że to właśnie w tym miejscu – Sejmie RP – wybrzmiewa głos młodych. Wskazał on ponadto na fakt, że postęp technologiczny powinien wiązać się z działaniem dla dobra człowieka, a nie odbywać się jego kosztem.

Kolejny list, tym razem w imieniu Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, odczytał współpracownik Agnieszki Dziemianowicz-Bąk, Kacper Błaszczyk. Pani Minister w mocnych słowach odniosła się do panujących w starszym pokoleniu stereotypów na temat młodych pracowników – wskazała, że przedstawiciele generacji Z powinni być „roszczeniowi”, bo to właśnie z narzekania oraz buntu bierze się działanie, a z tego ostatniego – realna zmiana. Jej zdaniem młodzi znają dzisiaj swoje prawa i chcą, żeby ich praca była najzwyczajniej w świecie doceniana i szanowana. Szefowa resortu przypomniała również o ostatnich nowelizacjach prawa na korzyść pracowników, które wzmacniają działanie Państwowej Inspekcji Pracy.

Ostatnim prelegentem tej części wydarzenia był Główny Inspektor Pracy Janusz Krasoń. Nawiązując w swoim wystąpieniu do słów Sławomira Mrożka „jutro jest dziś”, podkreślił przełożenie zapadających obecnie decyzji na to, jak będzie wyglądać przyszłość. Zaznaczył, że w związku z przyspieszającym postępem technologicznym należy zadać sobie pytanie, w jaki sposób przyjąć korzyści płynące ze zmian, broniąc się jednocześnie przed związanymi z nimi zagrożeniami.

Głos młodych pracowników i ekspertów

W trakcie pierwszej z sesji pt. „Zastępowalni niezastąpieni. Generacja AI – młodzi Polacy na cyfrowym rynku pracy” przedstawiciele organizacji wskazywali zarówno na korzyści, jak i potencjalne zagrożenia płynące z wdrażania narzędzi sztucznej inteligencji. Przedstawiciele osób wchodzących na rynek pracy kładli nacisk głównie na negatywne konsekwencje rozwoju AI, takie jak niższe zapotrzebowanie na stanowiska juniorskie czy zwolnienia pracowników wykonujących proste zadania. Nieliczni entuzjaści wskazywali na korzyści związane m.in. z powstaniem nowych miejsc pracy oraz umiejętność przystosowania się ludzi do zmieniających się realiów. Do grona „rozsądnych optymistów” należał również ekspert Państwowej Inspekcji Pracy Marcin Grzelak, który podsumował tę część debaty, uspokajając, że w dziejach ludzkości wszystkie przełomowe rewolucje spotykały się z obawami przed zmianą, ale w ostateczności prowadziły one do poprawy warunków pracy i jakości naszego życia.

Druga sesja „Bezpieczeństwo i higiena pracy – dobrostan psychiczny” była skupiona na szeroko rozumianych warunkach pracy. Uczestnicy zwracali uwagę zarówno na fizyczne aspekty bezpieczeństwa w zakładach pracy, jak i zdrowie psychiczne pracowników. Młodzi pracownicy podkreślali w szczególności konieczność egzekwowania przepisów BHP, właściwego przeprowadzania szkoleń, ale także odpowiedniej atmosfery w pracy, odzielenia życia zawodowego od czasu wolnego oraz partnerskich relacji na linii pracownik-szef. Podkreślano, że troska o dobrostan psychiczny i zdrowie zatrudnionych jest inwestycją, a nie zbędnym kosztem. Podsumowująca dyskusję Anna Pawłowska, psycholog z Państwowej Inspekcji Pracy, wyraziła swoje przekonanie, że „niezgoda na przemoc tworzy nową kulturę w miejscach pracy”. W tym kontekście przywołała najnowsze statystyki, z których wynika, że pomiędzy 2024 a 2025 r. zanotowano 40-procentowy wzrost skarg na mobbing; z kolei atmosfera w pracy była drugim najczęstszym powodem wypowiadania umów przez pracowników. Mowa była również o wejściu od 5 listopada br. nowelizacji przepisów Kodeksu Pracy, która rozszerza przestarzałą, liczącą już 20 lat definicję mobbingu.

Tematem trzeciej i zarazem ostatniej sesji „Czerwone flagi w pracy – prawo pracy” była stabilność zatrudnienia oraz niepokojące sygnały w miejscu pracy. Debatanci w tej sekcji wskazywali przede wszystkim na problem niestabilności zatrudnienia związanej z charakterem prawnym umów-zlecenie, nadużywania tego rodzaju umów przez pracodawców oraz niewystarczającej znajomości przepisów prawa pracy wśród młodych. Nakreślono również kontekst klasowy, w którym to najczęściej pokolenie Z zasila warstwę prekariatu obejmującą osoby żyjące w ciągłej niepewności materialnej i zawodowej. Ich praca charakteryzuje się z niestałością zatrudnienia, niskimi pensjami, brakiem ubezpieczeń społecznych oraz wykonywaniem zadań poniżej kwalifikacji. Nie zabrakło również postulatów dotyczących potrzeby jasnego formułowania wymagań wobec pracownika, przejrzystych warunków zatrudnienia i wynagrodzenia.

Nasz wkład w debatę o sytuacji młodych na rynku pracy

Ostatnią częścią wydarzenia była sesja wolnych wypowiedzi, podczas której głos zabrał przedstawiciel naszej fundacji Jakub Kuźmiński. Podkreślił on konieczność rozwiązania problemu nadużywania umów cywilnoprawnych, np. poprzez tworzenie zachęt dla pracodawców do zatrudniania młodych na umowy o pracę. Jego zdaniem należy pochylić się nad propozycją zmiany przepisów, tak aby funkcjonujące dzisiaj zwolnienie ze składek społecznych oraz zdrowotnej na umowie-zlecenie w przypadku uczniów/studentów poniżej 26. roku życie zostało przeniesione na grunt UOP. Drugim mankamentem prawa w obecnym kształcie jest kwestia braku odprowadzania przez te osoby składek na ZUS, co będzie skutkowało w przyszłości niższymi emeryturami. Rozwiązaniem tego problemu mogłoby być odprowadzanie ich przez państwo za pracujących studentów. Za tymi zmianami szłaby również możliwość dołączania przez nich do Pracowniczych Planów Kapitałowych, do których dostęp mają obecnie wyłącznie zatrudnieni, z których pensji odprowadzane są składki społeczne.

Patronat medialny nad wydarzeniem „Parlament Przyszłości” objęli TVP Info oraz Program IV Polskiego Radia.